Vier dagen lang legden de piloten van Volotea begin september het werk neer op vliegvelden als Toulouse-Blagnac, Montpellier en Perpignan. Half september dreigde een landelijke staking van de Franse luchtverkeersleiding, en ook Schiphol bungelt dit najaar weer bovenaan de Europese vertragingslijstjes. Wie deze herfst vliegt, loopt een reële kans dat zijn vlucht wordt geraakt. Maar of je daar geld voor terugkrijgt, hangt af van iets wat de meeste reizigers niet weten: wie er precies staakt.
Waarom het dit najaar zo onrustig is op de luchthavens
Frankrijk is al jaren de zwakke schakel in het Europese luchtruim. Doordat het land geografisch middenin Europa ligt, werkt elke staking van de Franse luchtverkeersleiding door tot ver over de grens, ook op routes van en naar Spanje, Duitsland en Nederland die er zelf niets mee te maken hebben. Daarnaast houden spanningen in het Midden-Oosten delen van het luchtruim daar al maanden gesloten, waardoor Europese maatschappijen moeten omvliegen. Dat kost tijd, brandstof en dus stiptheid. Bij Schiphol komen de gebruikelijke capaciteitsproblemen daar nog eens bovenop.
Het gevolg: meer kans op een vertraagde of geannuleerde vlucht dan in een gemiddeld najaar. Wil je weten hoe je sowieso al goedkoper wegkomt op zo'n onrustige luchthaven, lees dan ook ons artikel over vliegen buiten Schiphol om.
Het verschil tussen wie er staakt bepaalt of je geld krijgt
De Europese Verordening 261/2004 kent één cruciaal onderscheid, en dat zit hem in de vraag wie er precies het werk neerlegt.
Staakt het eigen personeel van de luchtvaartmaatschappij, denk aan piloten, cabinepersoneel of technici, zoals bij Volotea deze maand het geval was? Dan geldt dat gewoon als een probleem van de maatschappij zelf. Je hebt dan recht op de normale compensatie: 250 euro voor vluchten tot 1.500 kilometer, 400 euro voor vluchten tot 3.500 kilometer en tot 600 euro voor langere afstanden, mits de vertraging bij aankomst minstens drie uur bedraagt.
Staakt daarentegen een partij waar de maatschappij part noch deel aan heeft, zoals de luchtverkeersleiding, grondpersoneel van de luchthaven of de douane? Dan valt dat onder een buitengewone omstandigheid. De Rijksoverheid bevestigt dat een maatschappij in dat geval niet verplicht is om financieel te compenseren. Dat verklaart meteen waarom de geplande staking van de Franse luchtverkeersleiders zoveel media-aandacht kreeg terwijl de Volotea-staking amper genoemd werd: bij de een krijg je waarschijnlijk je geld terug, bij de ander niet.
Wat je wel altijd krijgt, ongeacht de oorzaak
Hier gaat het vaak mis in het hoofd van reizigers: geen recht op compensatie betekent niet dat de maatschappij niets hoeft te doen. Vanaf twee uur wachten heb je hoe dan ook recht op verzorging, dus eten, drinken en bij een overnachting een hotel plus vervoer daarnaartoe. Dat geldt óók bij een externe staking. Duurt de vertraging langer dan vijf uur, dan mag je bovendien afzien van de vlucht en de volledige ticketprijs terugvragen.
Bewaar in zo'n situatie altijd je bonnetjes. Moet je zelf een broodje of taxi betalen omdat de balie geen voucher uitdeelt, dan kun je die kosten later alsnog declareren bij de maatschappij.
Zo controleer je snel of jij recht hebt op geld
Kom je vast te zitten door een staking, ga dan na wie er staakt voordat je een claim indient. Nieuwsberichten en de website van de betreffende vakbond geven meestal binnen een uur duidelijkheid. Twijfel je, dan kun je dat later nog uitzoeken: voor een claim heb je twee jaar de tijd vanaf de datum van je vlucht.
- Vertraging van drie uur of meer bij aankomst, veroorzaakt door eigen personeel van de maatschappij: recht op compensatie
- Vertraging door luchtverkeersleiding, grondpersoneel of douane: geen compensatie, wel recht op verzorging
- Vertraging van meer dan vijf uur, ongeacht de oorzaak: recht om de vlucht te annuleren en het volledige ticket terug te vragen
De Consumentenbond raadt aan om je claim rechtstreeks bij de maatschappij in te dienen met een duidelijke onderbouwing van de vertraging. Reageert de maatschappij niet binnen een paar weken, dan kun je alsnog naar een claimorganisatie stappen die op basis van no cure no pay werkt.
Handbagage en andere addertjes onder het gras
Een staking is niet het enige waar je op moet letten als je dit najaar vliegt. Steeds meer maatschappijen rekenen apart voor een extra tas boven op je handbagage, iets waar we eerder al over schreven. En loop je vertraging op waardoor je je aansluitende huurauto misloopt, check dan van tevoren hoe je verzekering daarmee omgaat, want dubbele verzekeringskosten zijn een veelvoorkomende valkuil na een missed connection.
Dit doe je de volgende keer dat je vlucht wordt geraakt
Check bij een melding van staking of vertraging eerst wie er precies het werk neerlegt voordat je een compensatieclaim indient of juist afschrijft. Bij eigen personeel van de maatschappij loont het de moeite, bij luchtverkeersleiding of grondpersoneel niet, maar dan heb je nog altijd recht op eten, een hotel en desnoods je geld terug. Met de onrust die dit najaar op de Franse en Nederlandse luchthavens hangt, is dat onderscheid geen overbodige luxe meer, maar iets wat je zomaar een paar honderd euro kan schelen.